Need Help ?
Call: +977- 056520151

जिल्लाको बारेमा

स्वागत छ जिल्ला शिक्षा कार्यालय चितवनमा

शिक्षा चेतनाको संवाहक, विकासको मेरुदण्ड र सभ्यताको मुहान हो । शिक्षाको आदर्श, उद्देश्य र गति अनुसार नै देश विकासको मार्गचित्र कोरिएको हुन्छ । आज विश्वमा जुन देशको शैक्षिक उद्देश्य, नीति र कार्यक्रम समय सापेक्ष, व्यवहारिक र वैज्ञानिक बनेको छ, विकासको गतिमा त्यहि अग्रणी रहेको देखिन्छ । शिक्षाले उत्पादन गरेको जनशक्ति देश विकासको लागि गतिशिल र सक्रिय मानवीय साधन हो जसले अन्य सबै साधन स्रोतलाई यथोचित सञ्चालन र व्यवस्थापन गर्न सक्दछ । अतः शिक्षालाई हरेक क्षेत्रको विकासको पथ प्रदर्शक एवं आधारशिलाको रुपमा लिन सकिन्छ ।

 

नेपाल सरकार शिक्षा मन्त्रालयबाट निर्माण भएका शैक्षिक नीति र कार्यक्रमहरुलाई जिल्ला, विद्यालय/समुदाय तहमा कार्यान्वयन गर्ने/गराउने काम जिल्ला शिक्षा कार्यालयले गर्दछ । शिक्षा सम्बन्धी र अन्य प्रचलित ऐन नियमहरु साथै शिक्षा मन्त्रालय एवं विभागको नीति निर्देशनको अधिनमा रही आफ्ना कार्यक्रमहरुलाई सेवाग्राही लक्षित वर्ग समक्ष पुर्‍याउने र जिल्ला शिक्षा समितिबाट निर्मित जिल्ला स्तरीय शैक्षिक योजना, नीति र कार्यक्रमहरुलाई समेत कार्यान्वयन गराउने संस्थाको रुपमा जिल्ला शिक्षा कार्यालय रहेको हुन्छ । यस दिशामा  शिक्षाका सरोकारवालाहरुसँगको समन्वय र सहकार्यमा जिल्ला शिक्षा कार्यालयले आफ्नो कार्य सम्पादन गरिरहेको छ ।

 

राप्ती विकास परियोजनाले २०१२ साल देखि व्यवस्थितरुपमा बसोबासको व्यवस्था मिलाउन थालेपछि चितवन जिल्लामा शिक्षा विस्तारको कार्यक्रम शुरु भएको हो । र्सवप्रथम ४ वटा प्राथमिक पाठशालाको स्थापनाबाट शुरु भएको शैक्षिक विकासको प्रक्रिया २०७३ सालमा आइपुग्दा धेरै व्यापक र विस्तार भइ सकेको छ ।  यस जिल्लामा प्रारम्भिक बालविकास केन्द्र ५६१ सामुदायिक विद्यालय २१३ प्राथमिक, ६९ नि.मा.वि.  ४९ माध्यमिक विद्यालय र ४६ उमाविहरु तथा संस्थागत तर्फ२५ प्राथमिक २७नि.मा.वि.  ९६ माध्यमिक र १८ उमावि गरी जम्मा १६६ विद्यालयहरु स्थापना भै सञ्चालनमा रहेका छन् । उपरोक्तानुसारका प्रारम्भिकबालविकास केन्द्रमा ९२१० जना तथा विद्यालयहरुमा सामुदायिक तर्फप्रा.वि.तहमा ३४९५१ जना नि.मा.वि.तहमा २४५२५ मा.वि.तहमा १६६०५ जना विद्यार्थी अध्ययनरत छन् भने संस्थागत तर्फ पूर्व प्राथमिक कक्षामा १३६६१प्रा.वि.तहमा ३४६६१, नि.मा.वि.तहमा १८४१७ र मा.वि.तहमा १०२२६ जना  विद्यार्थीहरु अध्ययरत रहेका छन् । यसरी सामुदायिक तर्फ जम्मा ७६०८१ विद्यार्थी अध्ययनरत छन् भने संस्थागत तर्फजम्मा  ६३३०४ गरी जम्मा ११३९३८५ विद्यार्थी अध्ययनरत देखिन्छ । जस मध्ये छात्रा संख्या सामुदायिकमा ३९८७९ र संस्थागत मा २६८९४रहेको छ ।

त्यस्तै गरी चितवन जिल्लाका सामुदायिक विद्यालयहरुमा शिक्षकको स्वीकृत दरवन्दी र राहत कोटा समेत गरी कुल शिक्षकहरुको संख्या प्राथमिक तहमा १८९०, नि.मा.वि.तहमा ५३८ र माध्यमिक तहमा ३८३ गरी कुल जम्मा २८११ जना रहेको छ जिल्लामा बा.वि.केन्द्रको संख्या समेत उल्लेख्य रहेको छ । जस अनुसार विद्यालयमा आधारित ५४४ र समुदायमा आधारित १७ गरी जम्मा ५६१ वटा वा.वि.केन्द्रहरु सञ्चालित छन् । सामुदायिक विद्यालयहरुमा कम्तिमा एउटा बाल विकास केन्द्र सञ्चालनमा रहेको छ ।

 

चितवन जिल्लाको उच्च शिक्षाको अवस्थालाई मध्यनजर गरी र्सवप्रथम २०२२ सालमा वीरेन्द्र बहुमुखी क्याम्पस स्थापना भएको र पछि केन्द्रिय कृषि क्याम्पस रामपुरको स्थापनाले चितवनको मात्र नभई देशकै प्राविधिक उच्च शिक्षाको विकासमा महत्वपूर्ण भुमिका निर्वाह गर्दै आएको छ । यसरी जिल्लामा हाल २ वटा सरकारी क्याम्पस र अन्य ३० वटा  क्याम्पसहरु सञ्चालित छन् जसमध्ये ९ वटा भन्दा बढि क्याम्पसहरुमा स्नातकोत्तरसम्मको पर्ढाई सञ्चालन भइरहेको छ । यसले अन्य जिल्ला भन्दा तुलनात्मक रुपमा चितवन जिल्लामा उच्च शिक्षाको विकासको अवस्था राम्रो रहेको झल्काउँछ । साथै चितवनमा कृषि तथा वन विश्वविद्यालय स्थापना हुनुले जिल्लाको शिक्षा विकासको सर्न्दभमा एउटा नयां आयाम थपिएको छ । चितवनको शिक्षा विकासको सर्न्दभमा उल्लेखनिय कुरा के पनि छ भने नीजि स्तरमा हाल भरतपुरमा २ वटा मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पताल सञ्चालित छन् । यस जिल्लाका साक्षरता प्रतिशत महिलाको ९६.४र पुरुषको ९८.६ गरी जम्मा ९७.५रहेको छ । शिक्षा चेतनाको संवाहक, विकासको मेरुदण्ड र सभ्यताको मुहान हो । शिक्षाको आदर्श, उद्देश्य र गति अनुसार नै देश विकासको मार्गचित्र कोरिएको हुन्छ । आज विश्वमा जुन देशको शैक्षिक उद्देश्य, नीति र कार्यक्रम समय सापेक्ष, व्यवहारिक र वैज्ञानिक बनेको छ, विकासको गतिमा त्यहि अग्रणी रहेको देखिन्छ । शिक्षाले उत्पादन गरेको जनशक्ति देश विकासको लागि गतिशिल र सक्रिय मानवीय साधन हो जसले अन्य सबै साधन स्रोतलाई यथोचित सञ्चालन र व्यवस्थापन गर्न सक्दछ । अतः शिक्षालाई हरेक क्षेत्रको विकासको पथ प्रदर्शक एवं आधारशिलाको रुपमा लिन सकिन्छ ।